Sướng khổ vì chồng – lời cổ
Bài hát gồm 2 phần, phần đầu thể hiện tâm trạng buồn bực, cô đơn của người con gái chưa lấy chồng, mong mỏi có một mái ấm gia đình. Cô trách than cảnh “chưa chồng” vừa cực khổ, vừa tủi thân, mong muốn tìm được người thương yêu để nương tựa. Qua những lời tâm sự, bài thơ vừa có chút hài hước, vừa chất chứa nỗi niềm khao khát hạnh phúc giản dị, chân thành..
Phần sau lại là lời than thở của một người vợ về người chồng ham mê cờ bạc, vô trách nhiệm. Dù chịu nhiều đắng cay, người vợ vẫn cam chịu, bán thóc, bán bông trả nợ cho chồng, nhịn ăn để yên ấm cửa nhà. Nỗi đau của chị không chỉ là vật chất mà còn là tinh thần khi lấy phải người kém cỏi, khiến bản thân như “rồng vàng tắm ao tù”. Cuối bài, chị lên tiếng cảnh tỉnh chồng, mong chồng thay đổi, đồng thời bộc lộ ước mơ về một cuộc sống vợ chồng hạnh phúc thực sự, do “lòng Giời xui” chứ không cần chờ duyên phận.
Tựu chung lại, bài hát là lời tâm sự đầy chua xót và hài hước của người phụ nữ về nỗi khổ khi không chồng thì cô đơn, còn có chồng thì khổ vì chồng tệ bạc, cờ bạc, vô trách nhiệm. Tác phẩm phản ánh thân phận long đong của người phụ nữ trong xã hội, đồng thời bày tỏ khát vọng được yêu thương, sống trọn vẹn trong một cuộc hôn nhân hạnh phúc.
Cô giận ai ngày ngày cắp nón ra đi
Buôn gì chẳng có, bán gì thì không
Cô bực vì một nỗi chưa chồng
Chín đêm ấp bóng, mà lại nằm không cả mười
Không chồng khổ lắm chị em ơi.
Không chồng khổ lắm ứ chị em ơi
Có chồng như đũa có đôi thiệt gì
Có chồng ngủ ngáy tỳ tỳ
Không chồng thức dậy, thì lại có khi giật mình
Bắc Nam ơi, sao chẳng có thương tình.
Bắc Nam ơi, sao chẳng thương tình
Để em gánh vác một mình sao nên
Cái lá dong non, em đem gói bánh không rền
Trách người lịch sự, lại chẳng nên tấm chồng
Vàng mười đem đốt lửa không hồng.
Vàng mười đem đốt lửa không hồng
Thương em là gái chưa chồng mà thôi
Làm giai ba chốn bốn nơi
Thương nàng phận gái như cánh huê rơi một thì
Có phải lòng nhau lấy quách, xách tuột nhau đi.
Chồng em nó chẳng ra gì
Tổ tôm xóc đĩa nó thì chơi hoang
Nói ra xấu thiếp hổ chàng
Nó giận nó phá tan hoang cửa nhà
Nói đây có chị em nhà
Còn dăm ba thúng thóc với một và cân bông
Em bán đi giả nợ cho chồng.
Còn ăn hết nhịn cho bằng lòng chồng con
Đắng cay em ngậm quả bồ hòn
Cửa nhà ra thế chồng con kém người
Nói ra sợ chị em cười.
Con nhà gia giáo lấy phải người đần ngu
Như Rồng vàng tắm nước ao tù
Người khôn ở với người ngu nặng mình.
Bây giờ cờ bạc nó đã khinh anh
Áo quần bán hết một manh chẳng còn
Gió đông nam chui vào đống rạ
hở mông ra cho quạ nó xơi
Anh còn cờ bạc nữa hay thôi
Có phải lòng nhau lấy quách xách tuột nhau đi
Đừng chờ ông tơ bà nguyệt làm chi cho bận lòng.
Chiếu chăn nên đạo vợ chồng
Đôi ta hạnh ngộ ra lòng Giời xui
Có chồng sướng lắm chị em ơi.
Nếu bạn là người yêu văn hóa dân gian đặc biệt là nghệ thuật hát Xẩm, hãy Liên hệ để tham gia CLB Nghệ thuật hát Xẩm Hà Nội ngay với chúng tôi hoặc tham gia nhóm cộng đồng của chúng tôi.